การฝึกอบรมหลักสูตร “หลักการทำงานร่วมกับชุมชนในการบริหารจัดการทรัพยากรประมงอย่างยั่งยืน รุ่นที่ 2"

วันที่: 6-11 กรกฎาคม 2558

สถานที่ฝึกอบรม:ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงทะเลอ่าวไทยฝั่งตะวันออก จังหวัดระยอง ประเทศไทย

ผู้เข้ารับการฝึกอบรม: เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานและรับผิดชอบชุมชน สังกัดส่วนบริหารจัดการประมงทะเล กองบริหารจัดการด้านการประมง

วัตถุประสงค์ของหลักสูตร

1. เพื่อให้ผู้เข้ารับการฝึกอบรมได้เพิ่มทักษะ เทคนิคและหลักในการทำงานร่วมกับชุมชนด้านการบริหารจัดการทรัพยากรประมงอย่างยั่งยืน

2. เพื่อให้เจ้าหน้าที่สามารถคิดวิเคราะห์ วางแผนดำเนินการ และติดตามผลการดำเนินงานได้อย่างเป็นระบบ

3. เพื่อให้เจ้าหน้าที่มีโอกาสได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นทัศนคติ และประสบการณ์กับวิทยากรผู้มีความรู้ ความชำนาญด้านการทำงานร่วมกับชุมชน และผู้เข้ารับการฝึกอบรมด้วยกันเอง

4. เพื่อเสริมสร้างประสบการณ์ให้แก่วิทยากรจากกรมประมงซึ่งได้ผ่านการฝึกอบรมมาก่อนหน้านั้น ได้ฝึกฝนในการถ่ายทอดความรู้ด้านการบริหารจัดการทรัพยากรประมงโดยใช้แนวทางเชิงระบบนิเวศให้แก่เจ้าหน้าที่ในประเทศตนเอง

สรุปผลการดำเนินงานหลักสูตร

ศูนย์พัฒนาการประมงแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (SEAFDEC) ร่วมมือกับกองบริหารจัดการด้านการประมงทะเล (กจป.) กรมประมง ได้จัดการฝึกอบรมในหลักสูตร หลักการทำงานกับชุมชนในการบริหารจัดการทรัพยากรประมงอย่างยั่งยืน ระหว่างวันที่ 6-11 กรกฎาคม 2558 ณ ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงทะเลอ่าวไทยฝั่งตะวันออก จังหวัดระยอง มีผู้เข้าร่วมรับการฝึกอบรม จำนวน 25 ท่าน โดยมี;

-                   3 ท่าน มาจากส่วนบริหารจัดการประมงทะเล,

-                   8 ท่าน มาจากศูนย์บริหารจัดการประมงทะเลอ่าวไทยตอนใน สมุทรปราการ,

-                   9 ท่าน มาจากศูนย์บริหารจัดการประมงทะเลอ่าวไทยฝั่งตะวันออก ระยอง,

-                   3 ท่าน มาจากศูนย์บริหารจัดการประทงทะเลภาคใต้ตอนบน ชุมพร, และ

-                   2 ท่าน มาจากสำนักงานประมงจังหวัดชลบุรี  

ประสบการณ์การทำงานของผู้เข้าฝึกอบรมจากทั้งหมด 25 ท่าน มีจำนวน 1 ท่านมีประสบการณ์ 31 ปี; 3 ท่านมีประสบการณ์อยู่ในช่วง 21-25 ปี; 3 ท่าน มีประสบการณ์อยู่ในช่วง 16-20 ปี; 7 ท่านอยู่ในช่วง 10-15 ปี; 5 ท่านมีประสบการณ์ 5-9 ปี และ 6 ท่านมีประสบการณ์น้อยกว่า 5 ปีหน้าที่รับผิดชอบของผู้รับการฝึกอบรมโดยส่วนใหญ่แล้วจะรับผิดชอบในเรื่องการปราบปรามตรวจสอบควบคุมการทำประมง รวมไปถึงงานด้านชุมชนสัมพันธ์

หลักสูตรนี้ประกอบด้วยวิทยากรจาก  SEAFDEC จำนวน 3 ท่าน คือ 1) น.ส. พนิตนาฏ ธาราดล, 2) น.ส. รัตนา เตี้ยเย, และ 3) นาย กฤษฎิ์ ภู่ศิริมงคล นอกจากนี้ยังมีวิทยากรจากกรมประมง 4 ท่าน ได้แก่ 1)  นาย ธนัช ศรีคุ้ม, 2) นายชลิต สง่างาม, 3) นาย อกนิษฐ์ เกื้อเผือก, และ 4) นายมณตรี สุมณฑา และมีวิทยากรพิเศษ 3 ท่านคือ 1) นายสัญชัย ตัณติวนิต 2) ดร. ยุทธนา เทพอรุณรัตน์ 3) นายประยุทธ ยวดยิ่ง

ระยเวลาในการฝึกอบรมใช้เวลาทั้งหมด 6 วัน โดยหัวข้อหลักที่ใช้ในการฝึกอบรมเน้นในเรื่องการบริหารจัดการทรัพยากรประมงโดยใช้แนวทางเชิงระบบนิเวศ (EAFM)  นอกจากนี้ยังมีการเชิญประธานกลุ่มประมงเรือเล็กก้นปึกสามัคคี จังหวัดระยอง มาเป็นวิทยากรบรรยายในหัวข้อเรื่อง “มุมมองจากผู้นำชุมชน จ.ระยอง ที่เกิดความเข้มแข็ง” ซึ่งเป็นหัวข้อเพิ่มเติม เพื่อให้ผู้เข้าฝึกอบรมได้เห็นมุมมอง/ความคิดในด้านของชาวประมง เพื่อให้เกิดความเข้าใจและการสามารถทำงานร่วมกับชุมชนได้อย่างราบรื่นและมีประสิทธิภาพ เพื่อการจัดการทรัพยากรประมงอย่างยั่งยืน ตารางเวลาการฝึกอบรมได้แสดงไว้ในภาคผนวก 2 ในวันสุดท้ายของการฝึกอบรม ผู้เข้าฝึกอบรมได้มีการนำเสนอแผนงาน EAFM โดยใช้เครื่องมือที่ได้จากการฝึกอบรมร่วมประกอบการนำเสนอ ทั้งนี้ความคิดเห็นจากผู้เข้าร่วมการฝึกการอบรม วิทยากร ได้ถูกแจ้งให้ผู้นำเสนอแผนงาน เพื่อนำไปใช้ปรับปรุงในการวางแผนต่อไปในอนาคต

                สำหรับแผน EAFM ที่ใช้นำเสนอในครั้งนี้ประกอบด้วย 4 กลุ่ม โดยมีชื่อแผนงานคือ

1.             โครงการบริหารจัดการทรัพยากรประมงโดยชุมชนมีส่วนร่วม

2.             โครงการพัฒนาลุ่มน้ำบางปะกงสู่ความยั่งยืน

3.             โครงการบริหารจัดการและฟื้นฟูทรัพยากรชายฝั่งอ่าวบ้านเพ

4.             โครงการบริหารจัดการทรัพยากรประมงบริเวณอ่าวปราณบุรี

จากการประเมินการจัดหลักสูตรพบว่า ผู้เข้ารับการฝึกอบรมมีความพึงพอใจในรูปแบบหลักสูตร/เนื้อหา การแลกเปลี่ยนประสบการณ์ของวิทยากร เทคนิคในการฝึกอบรม รวมทั้งกิจกรรมต่างๆ รวมถึงกิจกรรมสันทนาการในช่วงระหว่างหลักสูตร ทีมงานวิทยากร ตลอดจนคณะทีมงานผู้จัด และผู้เข้ารับการฝึกอบรมยังมีความต้องการให้คงรูปแบบหลักสูตรไว้ถ้าต้องมีการจัดหลักสูตรนี้ในรุ่นต่อๆไป นอกจากนี้ผู้เข้ารับการฝึกอบรมได้ให้ข้อเสนอแนะในเรื่องของระยะเวลาการฝึกอบรมว่า ควรมีระยะเวลาในการฝึกอบรมมากกว่า 5 วัน และให้เวลาในการทำกิจกรรมกลุ่มมากกว่านี้ รวมไปถึงห้องประชุมที่อากาศร้อนในบางครั้ง

ผลที่ได้จากการประเมินหลักสูตรพบว่า ผู้เข้ารับการฝึกอบรมทั้งหมด 25 ท่าน  ได้ทำข้อทดสอบได้คะแนนเฉลี่ย 12 คะแนนจากคะแนนเต็ม 18 คะแนน โดยคะแนนสูงสุดที่ผู้เข้ารับการฝึกอบรมได้รับคือ 16 คะแนน ดังนั้น ผู้เข้ารับการฝึกอบรมส่วนใหญ่มีความเข้าใจหลักการการบริหารจัดการทรัพยากรประมงโดยใช้แนวทางเชิงระบบนิเวศ  

นอกจากนี้แล้ว วิทยากรรับเชิญจากกรมประมงที่เข้าร่วมในหลักสูตรครั้งนี้จำนวน 4 ท่าน ได้รับการฝึกฝนทักษะด้านการสอน และเรียนรู้ถึงการจัดหลักสูตรอย่างครบถ้วน สำหรับทีมวิทยากรของ SEAFDEC ได้รับประสบการณ์ครั้งที่สองสำหรับการสอนในหลักสูตร E-EAFM เป็นภาษาไทย  (โดยในครั้งแรกได้จัดที่จังหวัดสงขลา) ทำให้การสอนในครั้งนี้มีความราบรื่น และกระชับมากยิ่งขึ้น

การฝึกอบรมหลักสูตร “หลักการทำงานร่วมกับชุมชนในการบริหารจัดการทรัพยากรประมงอย่างยั่งยืน รุ่นที่ 1"

วันที่: 22-27 มิถุนายน 2558

สถานที่ฝึกอบรม: สถาบันวิจัยการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง จังหวัดสงขลา ประเทศไทย

ผู้เข้ารับการฝึกอบรม: เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานและรับผิดชอบชุมชน สังกัดส่วนบริหารจัดการประมงทะเล กองบริหารจัดการด้านการประมง

วัตถุประสงค์ของหลักสูตร

1. เพื่อให้ผู้เข้ารับการฝึกอบรมได้เพิ่มทักษะ เทคนิคและหลักในการทำงานร่วมกับชุมชนด้านการบริหารจัดการทรัพยากรประมงอย่างยั่งยืน

2. เพื่อให้เจ้าหน้าที่สามารถคิดวิเคราะห์ วางแผนดำเนินการ และติดตามผลการดำเนินงานได้อย่างเป็นระบบ

3. เพื่อให้เจ้าหน้าที่มีโอกาสได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นทัศนคติ และประสบการณ์กับวิทยากรผู้มีความรู้ ความชำนาญด้านการทำงานร่วมกับชุมชน และผู้เข้ารับการฝึกอบรมด้วยกันเอง

4. เพื่อเสริมสร้างประสบการณ์ให้แก่วิทยากรจากกรมประมงซึ่งได้ผ่านการฝึกอบรมมาก่อนหน้านั้น ได้ฝึกฝนในการถ่ายทอดความรู้ด้านการบริหารจัดการทรัพยากรประมงโดยใช้แนวทางเชิงระบบนิเวศให้แก่เจ้าหน้าที่ในประเทศตนเอง

สรุปผลการดำเนินงานหลักสูตร

ศูนย์พัฒนาการประมงแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (SEAFDEC) ร่วมมือกับกองบริหารจัดการประมงทะเล กรมประมง ได้จัดการฝึกอบรมในหลักสูตร หลักการทำงานกับชุมชนในการบริหารจัดการทรัพยากรประมงอย่างยั่งยืน หลักสูตรนี้ประกอบด้วยวิทยากรจาก  SEAFDEC จำนวน 4 ท่าน คือ 1) น.ส. พนิตนาฏ ธาราดล 2) น.ส. รัตนา เตี้ยเย 3) นาย กฤษฎิ์ ภู่ศิริมงคล 4) น.ส. สายวสันต์ กลิ่นสุคนธ์ และวิทยากรจากกรมประมง 3 ท่าน ได้แก่ 1) นาย ธนัช ศรีคุ้ม 2) นายชลิต สง่างาม และ 3) นาย อกนิษฐ์ เกื้อเผือก และมีวิทยากรพิเศษ 6 ท่านคือ 1) คุณสัญชัย ตัณติวนิต 2) ดร. ยุทธนา เทพอรุณรัตน์ 3) นายอิสระ ชาญราชกิจ 4) นายสายัณห์ พรหมจินดา 5) นายไมตรี จงไกรจักร์ และ 6) นายจำนงค์ จิตรนิรัตน์

ระยเวลาในการฝึกอบรมใช้เวลาทั้งหมด 6 วัน โดยหัวข้อการนำเสนอหลักสูตรการฝึกอบรมเรื่องการบริหารจัดการทรัพยากรประมงโดยใช้แนวทางเชิงระบบนิเวศ นั้นใช้เวลา 5 วัน และหัวข้อเรื่อง การใช้จิตวิทยา เทคนิค และวิธีการ เพื่อการสื่อสาร โน้มน้าวให้ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมและสามารถทำงานร่วมกับชุมชนในการบริหารจัดการทรัพยากรประมงได้อย่างยั่งยืน ใช้เวลา 1 วัน ในวันสุดท้ายของการฝึกอบรม ผู้เข้าฝึกอบรมได้มีการนำเสนอแผนงาน EAFM โดยใช้เครื่องมือที่ได้จากการฝึกอบรมร่วมประกอบการนำเสนอ ทั้งนี้ความคิดเห็นจากผู้เข้าร่วมการฝึกการอบรม วิทยากร ได้ถูกแจ้งให้ผู้นำเสนอแผนงาน เพื่อนำไปใช้ปรับปรุงในการวางแผนต่อไปในอนาคต

                สำหรับแผน EAFM ที่ใช้นำเสนอในครั้งนี้ประกอบด้วย 4 กลุ่ม โดยมีชื่อแผนงานคือ

1.             โครงการพัฒนาศักยภาพชุมชนประมง บ้านบางพัฒน์

2.             การบริหารจัดการการใช้เครื่องมือประมงผิดกฎหมายในทะเลสาบสงขลา อ.สิงหานคร

3.             โครงการประมงต้นแบบอ่าวปัตตานี

4.             โครงการจัดการชุมชนประมงก้นปึก หาดแม่รำพึง

โดยมีผู้เข้ารับการฝึกอบรม มีจำนวนทั้งหมด 25 ท่าน เป็นเจ้าหน้าที่สังกัดส่วนบริหารจัดการประมงทะเล สำนักบริหารจัดการประมง โดยมี 15 ท่าน มาจากฝั่งทะเลอ่าวไทยตอนล่าง ได้แก่ นครศรีธรรมราช (4),สงขลา (5) และปัตตานี (6); 8 ท่าน มาจากฝั่งอันดามัน ได้แก่ กระบี่ (6), สตูล (1), และพังงา (1);  1 ท่าน จากฝั่งอ่าวไทยตอนบน (จ.ระยอง) และ 1 ท่านจาก กรุงเทพฯ ช่วงประสบการณ์การทำงานอยู่ระหว่าง 0-25 ปี ดังนั้น จึงเป็นข้อดีคือ ระหว่างหลักสูตรผู้เข้ารับการฝึกอบรมมีการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ผู้ที่มีประสบการณ์น้อยสามารถเรียนรู้ได้จากผู้ที่มีประสบการณ์มากกว่า และอาจจะมีความคิดหรือแนวคิดใหม่ๆจากเจ้าหน้าที่รุ่นใหม่ที่ยังมีประสบการณ์ไม่มากนัก

จากการประเมินการจัดหลักสูตรพบว่า ผู้เข้ารับการฝึกอบรมมีความพึงพอใจในรูปแบบหลักสูตร การจัดการหลักสูตร ทีมงานวิทยากร ตลอดจนคณะทีมงานผู้จัด และผู้เข้ารับการฝึกอบรมยังมีความต้องการให้คงรูปแบบหลักสูตรไว้ถ้าต้องมีการจัดหลักสูตรนี้ในรุ่นต่อๆไป และผลที่ได้จากการประเมินหลักสูตรยังพบว่า ผู้เข้าร่วมฝึกอบรมมีเพียงจำนวน 24 ท่านโดยมี 1 ท่านติดภารกิจจึงทำให้ไม่สามารถเข้าทดสอบในวันสุดท้ายของหลักสูตรได้ พบว่าผลการทดสอบที่ได้คือ ผู้เข้ารับการฝึกอบรมทุกคนสามารถผ่านการทดสอบเมื่อวัดจากคะแนนในการทดสอบ 18 คะแนน โดยมีคะแนนเฉลี่ยอยู่ที่ 12.5 คะแนน จึงหมายความได้ว่าผู้เข้ารับการฝึกอบรมมีความเข้าใจหลักการการบริหารจัดการทรัพยากรประมงโดยใช้แนวทางเชิงระบบนิเวศ

นอกจากนี้แล้ว วิทยากรรับเชิญจากกรมประมงที่เข้าร่วมในหลักสูตรครั้งนี้จำนวน 3 ท่าน ได้รับการฝึกฝนทักษะด้านการสอน และเรียนรู้ถึงการจัดหลักสูตรอย่างครบถ้วน สำหรับทีมวิทยากรของ SEAFDEC ได้รับประสบการณ์ครั้งแรกสำหรับการสอนในหลักสูตร E-EAFM เป็นภาษาไทย จึงอาจกล่าวได้ว่าจากต้นฉบับของหลักสูตรนั้นเป็นหลักสูตร Regional Training Course ที่ใช้ภาษาอังกฤษในการสอน จึงจำเป็นต้องมีการปรับเปลี่ยนสื่อการสอนเป็นภาษาไทยเพื่อให้ผู้รับการฝึกอบรมสามารถเข้าใจได้อย่างแท้จริง